Minister Vijlbrief (SZW) en minister Aartsen (Werk en Participatie) informeerden de Tweede Kamer in een kamerbrief over de meerjarige handhavingskoers 2026-2029. Deze koers schetst de hoofdlijnen voor handhaving in het arbeidsdomein en de sociale zekerheid. Het beleid zoekt een balans tussen het voorkomen van fouten via preventie en het aanpakken van misbruik via repressie. Het uitgangspunt is vertrouwen in burgers, bedrijven en uitvoeringsprofessionals: fouten leiden niet automatisch tot sancties, terwijl bewust misbruik streng wordt bestraft.
Het handhavingsbeleid legt nadruk op duidelijke regels, eenvoudige regelgeving en passende voorlichting. Burgers en bedrijven moeten weten wat van hen wordt verwacht, terwijl uitvoeringsorganisaties zoals UWV, SVB, gemeenten en de Nederlandse Arbeidsinspectie de ruimte krijgen om individuele omstandigheden mee te wegen. In de sociale zekerheid wordt ingezet op bestaanszekerheid, waarbij onrechtmatig gebruik van regelingen wordt tegengegaan om het draagvlak en de betaalbaarheid te behouden. Bij arbeidswetten kan de Arbeidsinspectie ingrijpen met boetes, stilleggingen of andere maatregelen, afhankelijk van de ernst van de overtreding.
De koers benoemt verschillende dilemma’s in handhaving. Zo moeten beleidsmakers en uitvoerders een zorgvuldige balans vinden tussen preventie en repressie, maatwerk en uniformiteit, en privacy en datagedreven werken. Preventie betekent niet alleen voorlichting, maar ook heldere wetgeving en systemen die fouten zoveel mogelijk voorkomen. Maatwerk vraagt om professioneel vakmanschap en discretionaire ruimte, zodat individuele omstandigheden in besluitvorming kunnen worden meegenomen.
Er wordt ook aandacht besteed aan trends die van invloed zijn op handhaving. Zo neemt de complexiteit van wet- en regelgeving toe, stijgt het aantal internationale zaken, en groeit de inzet van technologie en AI bij risicoselectie en toezicht. Hoewel deze middelen efficiëntie en risicogerichte handhaving mogelijk maken, blijft persoonlijk contact met burgers en bedrijven cruciaal. Transparantie, uitlegbaarheid en menselijke tussenkomst zijn nodig om vertrouwen te behouden en misbruik tegen te gaan.
Verder worden recente beleidsontwikkelingen besproken, zoals de hervormingsagenda inkomensondersteuning en de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta). Deze wetten moeten zorgen voor een eerlijker stelsel, betere bescherming van werknemers en een gelijk speelveld voor bedrijven. De nieuwe koers bouwt voort op eerdere handhavingsstrategieën, maar legt extra nadruk op rechtsstatelijk vakmanschap, menselijke maat en evenwichtige besluitvorming.
Bron: Rijksoverheid