Dat werken in de zorg emotioneel veeleisend is, staat al langer vast. Nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek bevestigen echter opnieuw hoe structureel agressie onderdeel is geworden van het dagelijkse werk van veel zorgmedewerkers. In 2024 kreeg maar liefst 57 procent van de werknemers in de zorg- en welzijnssector te maken met agressie door patiënten of hun naasten. Het gaat daarbij niet om incidentele uitwassen, maar om een wijdverbreid en hardnekkig probleem.
De meest voorkomende vorm is verbale agressie. Schelden, schreeuwen en intimiderende taal worden door bijna de helft van de zorgmedewerkers genoemd. Daarnaast krijgt een aanzienlijk deel te maken met pesten, fysieke agressie en bedreigingen. Ook discriminatie en seksuele intimidatie komen voor. Deze cijfers maken duidelijk dat agressie in de zorg vele gezichten heeft en lang niet altijd zichtbaar is in de vorm van fysiek geweld.
Opvallend is dat de mate waarin agressie voorkomt sterk verschilt per beroepsgroep. Sociaal werkers en groeps- en woonbegeleiders lopen het grootste risico: bijna acht op de tien van hen geeft aan ooit agressie te hebben ervaren. Dat juist zij, die vaak langdurig en intensief met cliënten werken, het vaakst met grensoverschrijdend gedrag te maken krijgen, roept vragen op over de ondersteuning en bescherming die zij krijgen. Tegelijkertijd melden schoonmakers en keukenhulpen relatief weinig incidenten, wat benadrukt hoe sterk de aard van het werk samenhangt met de kans op agressie.
De cijfers laten ook zien dat agressie niet losstaat van de werkomstandigheden. Zorgmedewerkers die een hoge werkdruk ervaren of onvoldoende tijd hebben voor patiënten, worden vaker geconfronteerd met agressief gedrag. Dit wijst op een vicieuze cirkel: personeelstekorten en tijdsdruk leiden tot frustratie bij patiënten en hun naasten, wat zich vervolgens uit in agressie, die op haar beurt de werkdruk en mentale belasting van medewerkers verder vergroot.
Tegelijkertijd schuilt er een paradox in de uitkomsten. Zorgmedewerkers die agressie meemaken, blijken vrijwel even enthousiast over hun werk als collega’s zonder deze ervaringen. Dat zegt veel over de betrokkenheid en professionaliteit binnen de sector. Maar onder dat enthousiasme gaat wel degelijk schade schuil. Psychische vermoeidheid en frustratie komen vaker voor bij medewerkers die met agressie te maken hebben gehad, wat op de lange termijn kan leiden tot uitval of zelfs vertrek uit de zorg.
De CBS-cijfers hebben daarmee een duidelijke signaalfunctie. Ondanks eerdere campagnes, protocollen en trainingen is agressie tegen zorgpersoneel nog altijd wijdverbreid. De vraag is niet alleen hoe agressie kan worden aangepakt, maar ook hoe de structurele oorzaken — zoals hoge werkdruk en personeelstekorten — kunnen worden verminderd. Zolang die onderliggende problemen blijven bestaan, lijkt agressie in de zorg minder een incident en meer een systeemprobleem.
Bron: CBS