Code: GVS 008 v1.1 MC/AL/MW
Pub/rev d.d. 11-11-2025 / 02-12-2025
Download PDF: NVVK Factsheet 008 Gevaarlijke stoffen v1.1.pdf
Het arbothema gevaarlijke stoffen gaat over het veilig omgaan met stoffen, mengsels en materialen die schadelijk kunnen zijn voor de veiligheid en/of gezondheid van werknemers, direct of op termijn. Gebruik, transport en opslag brengen risico’s met zich mee voor o.a. blootstelling, brand of explosie.
De verantwoorde
omgang met gevaarlijke stoffen is vastgelegd in diverse wetten en richtlijnen,
waarbij arboregels, milieu- en volksgezondheidseisen en voorschriften
rond dier- en voedselveiligheid elkaar aanvullen. Bedrijven moeten de risico’s
van alle door hen gehanteerde stoffen kennen – ook van ogenschijnlijk
onschuldige middelen – en zorgen voor goede informatie aan en
scholing van werknemers.
Bedrijven die grotere
hoeveelheden gevaarlijke stoffen produceren of verwerken, moeten rekening
houden met emissies, reactieproducten, gaswolken en explosiegevaar.
Vanaf bepaalde wettelijke drempelwaarden (tegelijk aanwezige hoeveelheden
stoffen) geldt de Seveso-regelgeving.
Tot de gevaarlijke stoffen behoren o.a.
- ‘chemische’ stoffen (o.a. oplosmiddelen, zuren, bepaalde metalen, gassen);
- biologische agentia (zoals micro-organismen, schimmels, virussen) en;
- stoffen met bijzondere risico’s zoals CMR-stoffen (carcinogeen, mutageen of reprotoxisch), sensibiliserende stoffen, nanodeeltjes, fijnstof, enz.
Blootstelling aan gevaarlijke stoffen kan leiden tot acute effecten (brandwonden, vergiftiging, irritatie, verstikking en bedwelming) en chronische gezondheidseffecten zoals allergieën, astma, longaandoeningen, huidziekten, lever- en nierschade en kanker. (Beroeps)ziekten openbaren zich soms pas na vele jaren; denk aan OPS/CTE bij schilders, asbestose, orgaan- en zenuwschade en (contact)allergie. Ook met secundaire effecten moet rekening worden gehouden (zoals ongevallen door explosieve damp-luchtmengsels of giftige reactieproducten die door fouten ergens in processen kunnen ontstaan en vrijkomen). N.b.: ook schijnbaar onschadelijke stoffen kunnen risico’s vertegenwoordigen: zuurstof kan leiden tot zelfontbranding, vrijkomende stikstof kan zuurstof verdringen en zo zorgen voor verstikking, samengeperste gassen kunnen ‘fysisch’ exploderen en zo zorgen voor secundair letsel.
Blootstelling aan toxische/gezondheidsschadelijke stoffen kan optreden door inademing (stof, gas, nevel), huidcontact of inslikken en eventueel (bij wonden) door rechtstreekse opname in de bloedbaan.
Beheersmaat-regelen en preventie | Werk met gevaarlijke stoffen is
toegestaan als blootstelling wordt voorkomen of beperkt blijft tot onder de
grenswaarden (waarbij geen gezondheidsschade optreedt).
Inventariseer:
Regelmatige of zelfs permanente monitoring van werkplekken en/of persoonlijke monitoring of (gas/stralings)detectie kan noodzakelijk zijn. Bij emissie & spillrisico’: lekbakken, absorptiemateriaal, training BHV, (bedrijfs-)brandweer. | ||||
PBM | Afhankelijk van taakrisico’s: o.a. handschoenen, omgevingslucht-afhankelijke en – onafhankelijke adembescherming, (zuur)bril, gelaatscherm, spatschort, chemicaliën- of gaspak, wegwerpoverall (asbest), olie- en zuurbestendig schoeisel, stralingsafschermende kleding. | ||||
Gevaarsymbolen en pictogrammen |
| ||||
Wet- en regelgeving: |
| ||||
Openbare bronnen |
| ||||
Arbocatalogus
schilders, arbocatalogus
afvalbranche, | |||||
werkvloerinfo | Arboportaal over gevaarlijke stoffen | ||||
NVVK groepen: | Vakgroep PBM, vakgroep ATEX, vakgroep Transport, zie ook NVvA | ||||
Interne bronnen NVVK: | Factsheet Opslaan van propaangasflessen, Factsheet Explosieveiligheid gassen. Factsheet PFAS (in voorbereiding)
| ||||
Jargon/trigger-/kernwoorden: | Blootstellingsniveau, ‘MAC-waarde’, WGW, substitutie, CMR, SDS, etikettering, ADR, PGS-richtlijn, ventilatie, absorptie, dermale opname, LC50/LD50, PBM-effectiviteit, spill, emissie, DME, grenswaardeoverschrijding, blootstellingsregister, blootstellingsroute, toxiciteit, REACH/CLP. RoHS. Wettelijke en private grenswaarden, ARIE, OPS, CAS-nummer, DNEL, H-notatie, SCOEL, TGG-8u, TGG-15min, sensibilisering, EG-nummer, voorzorgsbeginsel. |
GHS-pictogrammen 01 t/m 09 op
kleinverpakkingen: vlnr explosief, (zeer)licht ontvlambaar, oxiderend, gas
onder druk, bijtend/corrosief, giftig/toxisch, gezondheidsgevaarlijk, ernstig
gezondheidsgevaarlijk, milieugevaarlijk.
NFPA- ernst van het gevarendiamant op vaste installaties. 
ADR-bebording met gevaren (sub)-klasse voor
(weg)transport. Vorm en kleur zijn voorgeschreven. Internationale UN-nummers op
oranje achtergrond ter nadere identificatie, alles vanaf bepaalde hoeveelheden
verplicht.
Specifiek label voor asbest
Waarschuwingsborden voor (vlnr)
biologisch gevaar, radioactieve
stoffen, schadelijke of irriterende stoffen.