Opslaan van propaangasflessen

Code: GSPGF 002/1.0 MC/AL/WB

Publicatie & revisiedatum: 03-11-2025/03-11-2025

Download PDF: NVVK Factsheet 002 Opslaan propaangasflessen v1.0.pdf

Propaan (C3H8) is een zeer licht ontvlambaar gas dat zich bij kamertemperatuur tot een vloeistof laat samenpersen in een metalen of kunststof drukhouder ('gasfles') of bulktank. ‘Handelspropaan’ is een mengsel waarin meestal ook enig butaan en de geurstof mercaptaan zit. Het wordt gebruikt voor 'koken en stoken' in huizen en bedrijven die niet op het aardgasnet zijn aangesloten, vooral in buitengebieden waar ook ruimte is voor het veilig (buiten) opstellen van een voorraadtank van vaak 1000 liter of meer.
Gemengd met butaan, een iets zwaardere koolwaterstof, vormt het de autobrandstof LPG, ook gebruikt voor heftrucks, in wisseltanks. Propaan wordt veel toegepast als koudemiddel in warmtepompen, koelinstallaties en airco's, ter vervanging van de milieuschadelijke CFK's of ammoniak. Loodgieters en dakdekkers nemen het mee in (zelfgevulde) 'dagflessen' voor soldeerwerk aan leidingen, zinken goten en het 'warm plakken (branden)' van (bitumineuze) dakbedekking.

Voor propaanopslag zijn zeer veel regels vanuit:

• Omgevingsveiligheid (Omgevingswet, Bal art 3.27, toezicht door gemeente/provincie)
• Brandveiligheid (brandweer, bouwkundige veiligheid en brandvertragendheid nabije wanden)
• Arbeidsveiligheid (arbowetgeving, toezicht door NLA)
• Brandbestrijding/rampenbestrijding (Veiligheidsregio)

Deze regels zijn verzameld en uitgewerkt in de PGS 15 voor de opslag van gas in cilinders (verpakt) en PGS-19 voor propaaninstallaties en -opslag in stationaire voorraadtanks (vanaf 150 liter). Voor transport van propaan in hoeveelheden vanaf de drempelwaarde van 125 kg (lading; niet als voertuigbrandstof) geldt ADR-regelgeving met toezicht door ILT. Bedrijven die meer dan 5.000 kg propaan opslaan moeten een aanvullende risico-inventarisatie en evaluatie uitvoeren volgens de ARIE-regeling. Boven de drempel-waarden 50.000 resp. 200.000 kg propaanopslag gelden extra eisen voor een zgn. ‘Seveso-bedrijf’. 

Propaan is niet giftig of milieugevaarlijk. Gezondheidsrisico's zijn letsel van vrieswonden bij contact met uitstromend vloeibaar gas en verstikking door verdringing van zuurstof in ruimten of in voertuigen.

Propaan kan bij de 'juiste' mengverhouding en ontsteking explosief reageren met de zuurstof uit de omgevingslucht. In een chemiekaart, VIB of MSDS is te vinden dat de explosiegrenzen ongeveer 2,1% (LEL) en 9,5% (UEL) zijn. Omdat propaangas een flink hogere dichtheid heeft dan lucht (ca. 1,6 x zo 'zwaar'), heeft het de neiging om zich in kelders of putten te verzamelen. Het kan daar langdurig voor explosierisico's zorgen. Bij het uitstromen koelt het door decompressie en verdamping sterk af, wat de dichtheid nog verhoogt. Opslag van propaangasflessen mag daarom niet in of nabij kelders. Denk om putjes en afvoeren!

Onder druk opgeslagen is propaan vloeibaar; bij kamertemperatuur is de dampdruk ca. 8 bar; bij 50 graden is dat verdubbeld tot 16 bar. Gasflessen hebben (in tegenstelling tot LPG-voertuigtanks en bulktanks) geen overdrukbeveiliging en mogen daarom nooit volledig met vloeibaar propaan worden afgevuld. Bij uitzetting zonder expansieruimte loopt de (hydraulische) druk extreem op en vervormt of bezwijkt de drukhouder. Er ontstaat dan een zgn. BLEVE; een boiling liquid expanding vapour explosion. Een 'warme BLEVE' kan ook ontstaan bij verhitting door directe warmtestraling (bijvoorbeeld bij een brand), een 'koude BLEVE' kan ontstaan door mechanisch geweld. In beide gevallen kan het expanderende gasmengsel ontsteken als er een ontstekingsbron in de buurt is. 

Gasflessen zijn CE-gemarkeerd, keuringsplichtig (10 jaar, zie inslag). De kleur is niet voorgeschreven, etiket is verplicht en leidend. Flessen rechtop gebruiken, vastzetten, altijd afsluiten en verzegelen.