nummer 6.5 (december 1997)
NVVK gaat zelf informatiebladen schrijven; door R. Simonis en A. Noort
Ongeveer 400 leden waren op woensdag 26 november 1997 naar wellicht de meest onveilige buurt in de meest onveilige stad van Nederland gekomen om het vijftigjarig jubileum van de NVVK bij te wonen. Dit artikel geeft een globale impressie van deze feestelijke bijeenkomst.
Werkzaamheden en onderhoud elektrische installaties: nieuwe NEN 3140 maakt het niet eenvoudiger; door R.E.M. Groenewegen
Sinds 1991 is er een geaccepteerde norm voor het werken aan elektrische installaties en het plegen van onderhoud aan elektrische installaties en elektrische apparatuur. Deze norm deed bij de verschijning nogal wat stof opwaaien onder elektrotechnici, die zich niet bleken te realiseren dat veel zaken in de norm rechtstreeks uit het Elektrotechnisch veiligheidsbesluit 1938 kwamen.
NPR 5001 gepubliceerd; door J.G.J. van Winsen
Ongeveer een jaar nadat het ontwerp voor de Nederlandse praktijkrichtlijn 5001 "Model voor een arbo-managementsysteem" ter kritiek werd gepubliceerd, is de definitieve versie bij het NNI verkrijgbaar. Ten opzichte van het ontwerp is er, op basis van het ontvangen commentaar, veel veranderd. Onderstaand wordt het uiteindelijke resultaat besproken.
Het dak op: emissie van organische oplosmiddelen door laboratoria; door C.M. Ree en D. Jager
Voorschriften in de milieuvergunningen vereisen dat chemische laboratoria inzicht krijgen in het gebruik en de emissie van organische oplosmiddelen. De diversiteit van werkzaamheden in de laboratoria, in combinatie met een (meestal) groot aantal ventilatiekanalen, maakt het meten van de emissie naar de lucht niet eenvoudig. Meetprogramma's bij de Chemische Laboratoria van de RU Groningen in 1995 en 1997 geven enig inzicht in de problemen van analyse en interpretatie.
Brandbeproeving van bouwmaterialen en constructies; door A.J. Boes
Brand is nog altijd een bedreiging voor de persoonlijke veiligheid. De schade, veroorzaakt door brand, bedraagt in Nederland jaarlijks meer dan een miljard gulden (de gevolgschade meegerekend). De effectiviteit van schadepreventieve maatregelen vergt het nodige onderzoek. In verband daarmee organiseerde de NVVK-vakgroep BrandpreventieForum (BPF) onlangs de bijeenkomst "TNO Goedgekeurd" bij het Centrum voor Brandveiligheid van TNO-Bouw in Rijswijk.
VCA, een blijvertje?; door G. Cornelussen
Sinds de introductie in 1992 is de certificering volgens de Veiligheids Checklist Aannemers (VCA) stormachtig toegenomen. Door velen (directies, inkopers, arbodeskundigen) wordt de checklist gezien als een arbonorm waarmee wordt aangetoond dat het bedrijf aan alle veiligheidsvoorschriften voldoet.
Het totstandkomen van AI-bladen; door R. Simonis
De vroegere P-bladen waren sinds jaar en dag zo bekend en werden in de praktijk zoveel gehanteerd, dat ze bijna de status van wetgeving hadden. Onterecht natuurlijk. Want deze bladen waren niet meer en niet minder bedoeld dan als een richtsnoer: als je het zo doet, doe je het goed. Anders doen mag ook, mits daarmee een aantoonbaar gelijk beschermingsniveau wordt bereikt. Met de nieuwe Arbo Informatie bladen is het in principe niet anders.
Internet-update (1); door A. Noort en J.J.J. de Lange
In NVVK-info 6.1 verscheen het zesde en laatste artikel over het gebruik van Internet voor het zoeken van informatie over arbeidsomstandigheden en milieu. De artikelen in deze serie gaven een overzicht van nuttige sites om die informatie te kunnen vinden. Het Internet is echter sterk in beweging. Sites komen en gaan, en adresinformatie veroudert dus snel. Reden om een nieuwe serie te starten waarin u, in geheel willekeurige volgorde, op de hoogte wordt gehouden van nieuwe of succesvolle sites.
nummer 6.4 (november 1997)
Dit jubileumnummer bevat artikelen die voornamelijk handelen over de ontwikkelingen binnen de vereniging en de veiligheidskunde in de afgelopen tien jaar.
Samenvatting van "Veertig jaar veiligheidskunde in verenigingsverband", 1947-1987; door J.J. Desta
Tijdens een vergadering van het hoofdbestuur van de NVVK eind 1984 verzuchtte de toenmalige voorzitter, Maarten Schenke, dat er zo weinig grijpbaar voorhanden was over de historie van de NVVK. Hij sprak daarbij uit dat de geschiedschrijving van de vereniging dringend gewenst was, mede als eerbetoon aan de velen die zo'n geweldige inzet hebben getoond bij de ontwikkeling van de bedrijfsveiligheid en de vereniging.
De arbeidsbeschermende wetgeving in de periode 1987-1997; door R.A. in 't Veld
In de periode tussen het 40-jarig en het 50-jarig bestaan van de NVVK was het aantal wetswijzigingen, nieuwe en gewijzigde besluiten, nieuwe en gewijzigde regelingen zeer groot. In het kader van een kort artikel, dat ook nog leesbaar en toegankelijk moet zijn, is dit alles absoluut niet te behandelen. Er is daarom in de eerste plaats gekozen om niet alle veranderingen te behandelen, maar slechts de belangrijkste. Verder is uit oogpunt van overzichtelijkheid gepoogd om vernieuwingen en veranderingen in een aantal clusters te verdelen.
De NVVK en certificatie van veiligheidskundigen; door H. Boerma
Binnen de NVVK werd reeds lang gediscussieerd over een register voor veiligheidskundigen. Later is dit certificatie geworden. Het gaat hierbij om de certificatie van de vakbekwaamheid van veiligheidskundigen. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de stappen die uiteindelijk hebben geleid tot de eerste certificaten.
Van veiligheidsdienst naar arbodienst; door R.A.J. van de Bank
Bij de viering van het 40-jarig jubileum van de NVVK in 1987 was het duidelijk dat in de daarop volgende jaren een verplichting zou ontstaan tot het oprichten en het instandhouden van veiligheidsdiensten, die de erkenning van de Minister behoeven. Thans, in 1997, zijn er uitsluitend arbodiensten, die erkenning behoeven. In deze 10-jarige periode een niet verwachte en opmerkelijke ontwikkeling van de organisatie van veiligheidszorg in Nederland. Dit artikel gaat over de ontwikkelingen van de veiligheidsdiensten en de overgang naar arbodiensten.
50 Jaar nieuwsvoorziening in de NVVK; door A. Noort
Bij een landelijke vereniging als de NVVK is het van belang dat er tussen de leden en het bestuur en tussen de leden onderling goed wordt gecommuniceerd. Een ledeninformatieblad is één van de mogelijkheden om dit te bereiken. Al vanaf het eerste mededelingenblad is de doelstelling: het contact bevorderen tussen het bestuur en de basisgroepen (al heetten ze toen nog 'werkgroep' en 'discussiegroepen'). Dit artikel geeft een beknopt overzicht van de bladen die hiervoor binnen de NVVK werden gebruikt, en gaat in op de nieuwsvoorziening in de toekomst.
nummer 6.3 (augustus 1997)
Worstelen met verantwoordelijkheid; door Ing. P. van Dijck
Bij een landelijke vereniging als de NVVK is het van belang dat er tussen de leden en het bestuur en tussen de leden onderling goed wordt gecommuniceerd. Een ledeninformatieblad is één van de mogelijkheden om dit te bereiken. Al vanaf het eerste mededelingenblad is de doelstelling: het contact bevorderen tussen het bestuur en de basisgroepen (al heetten ze toen nog 'werkgroep' en 'discussiegroepen'). Dit artikel geeft een beknopt overzicht van de bladen die hiervoor binnen de NVVK werden gebruikt, en gaat in op de nieuwsvoorziening in de toekomst.
Richtlijnen machines biedt unieke kans voor veiligheid in bedrijf; door Ed. Frank
Een veiligheidskundige, hoofd engineering of hoofd technische dienst kan onmogelijk alléén de richtlijnen voor machines in zijn bedrijf tot toepassing brengen. Hij moet een beroep doen op collega's van ontwerp- en productieafdelingen. Natuurlijk is er geen directie die staat te juichen bij de uren die vervolgens in deze richtlijnen gaan zitten. Daar staat tegenover dat deze situatie een unieke gelegenheid biedt om nog eens een groter aantal medewerkers bij 'veiligheid' te betrekken.
Interview met Peter Hesseling, voorzitter uit de jaren negentig; door A.C. Piet
Van 1992 tot 1995 was drs. Ing. P. Hesseling voorzitter van de NVVK. Peter Hesseling is een naoorlogse, ondernemende veiligheidskundige. Tijdens zijn voorzitterschap zijn de grondslagen gelegd voor Arbodiensten en voor de certificatie van de veiligheidskundigen. Zijn kantoor kijkt uit over de binnenstad van Rotterdam. Hijzelf kijkt graag naar de toekomstige ontwikkeling van de veiligheidskundige professie.
Organo Psycho Syndroom; door M. Loo en A. Nieuwe Weme
In Nederland staan ongeveer een half miljoen werknemers dagelijks bloot aan organische oplosmiddelen tijdens het werk. Per jaar komen er tussen de 30 en 330 nieuwe patiënten bij die vermoedelijk lijden aan het Organo Psycho Syndroom (OPS).
Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van automatische sprinklers; door A.J. Boes
Automatische sprinklerinstallaties behoren tot de belangrijkste voorzieningen om brandrisico's te beperken. Thans vinden veel technische ontwikkelingen plaats op sprinklergebied (en ook in de regelgeving die hiermee verband houdt). Dit was aanleiding voor het BrandPreventie Forum (vakgroep van de NVVK) om hierover een themadag te organiseren.
Onveiligheid in bouwnijverheid afgelopen jaren sterk gedaald
Het aantal ongevallen op de bouwplaats per 1000 werknemers is gedaald van 118 in 1993 naar 84 in 1996; een daling van bijna 30 procent. Zowel in de Burger- en Utiliteitsbouw (B&U) als in de Grond-, Weg- en Waterbouw-sector (GWW) is sprake van een daling. In de GWW-sector komen ongevallen iets vaker voor dan in de B&U. Dit blijkt uit een a-selecte representatieve steekproef naar het aantal ongevallen die elk jaar in opdracht van Arbouw wordt gehouden.
nummer 6.2 (mei 1997)
Arbo- en productregelgeving op de schop; door R.A. in 't Veld
Vrijwel alle regelgeving op het gebied van arbeidsomstandigheden en van productveiligheid is op dit moment onderhevig aan aanpassing en wijziging. Hieronder wordt in het kort de stand van zaken weergegeven.
Interview met Maarten Schenke, voorzitter uit de jaren tachtig; door H. Boerma
Van 1983 tot 1990 was Drs. M. Schenke voorzitter van de NVVK. Het waren bevlogen tijden, waarin de Arbowet werd ingevoerd.
Asbest en beroepsziekten; door P. Swuste en A. Burdorf
Oud-minister prof. mr. J. de Ruiter heeft eind maart aan staatssecretaris De Grave geadviseerd een speciaal instituut op te richten dat asbestslachtoffers moet ondersteunen bij het verkrijgen van een schadevergoeding. Veel asbestslachtoffers kunnen nu niets op hun oude werkgever verhalen omdat de werkgever niet meer bestaat, er onvoldoende bewijs is, of de claims verjaard zijn. De Ruiter denkt aan een collectieve regeling en het opheffen van de verjaringstermijn. Het op te richten instituut moet in voorkomende gevallen een bindende uitspraak kunnen doen.
Risico's van UV-straling voor buitenwerkers; door R. Simonis
In ons land worden jaarlijks 20.000 gevallen van huidkanker geconstateerd. Daarbij is de verspreiding over de beroepsbevolking niet bekend, maar wel is duidelijk dat buitenwerkers een groep met een hoger risico vormen.
VCA: toegevoegde waarde of gebakken lucht?; door D.L.J. Speetjens en E. Van der Louw
Momenteel is er in de bouw een ware hausse gaande rond de Veiligheids Checklist Aannemers (VCA). Opdrachtgevers verlangen van aannemers dat zij voldoen aan de eisen die in deze, uit de petrochemie afkomstige, checklist worden gesteld aan veiligheid, gezondheid en milieu in de bedrijven. Vervolgens eisen deze bedrijven van hun onderaannemers hetzelfde.
De A&O-deskundige: organisatie-adviseur van de arbodienst; door C. H.M.G. Engelen
De Arbeids- en Organisatiekundige is nog steeds een betrekkelijk nieuwe discipline binnen de arbodienst. Psycholoog? Bedrijfsmaatschappelijk werker? Organisatie-adviseur? Het komt allemaal voor, maar er zit een duidelijke ontwikkelingslijn in het vak. In dit artikel probeer ik zicht te geven op het vak van de A&O-kundige, de vraagstukken die hij tegenkomt, de positie in de arbodienstverlening en de ontwikkelingsrichting daarvan.
Nieuw kwaliteitszorg- en certificatiesysteem voor branddetectie-installaties; door A.J. Boes
Automatische branddetectiesystemen kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de brandveiligheid. Immers, hoe sneller een brand wordt ontdekt, hoe beperkter de omvang kan blijven, wanneer men op juiste wijze optreedt. Daardoor kan worden voorkomen dat de persoonlijke veiligheid in gevaar komt en dat grote schade ontstaat.
nummer 6.1 (maart 1997)
Internet (6): NIA TNO opent eigen site; door A. Noort en J.J.J. de Lange
December 1995 werd de website van de Interuniversitaire organisatie voor Arbeidshygiëne, Veiligheid en Milieu (IAVM) op Internet 'geopend'. Na 15 maanden is deze website vervangen door die van NIA TNO. In dit laatste artikel over Internet gaan wij in op de beweegredenen van deze overgang en geven we een beschrijving van de NIA TNO-website. Ook de NVVK heeft hier een plaatsje gevonden.
Interview met Piet Bruin, voorzitter uit de zeventiger jaren; door H. Boerma
Van 1972 tot eind 1978 was Dr. P. Bruin voorzitter van de toenmalige NVVT. Reden om hem zijn visie te vragen op de ontwikkelingen toen en de mogelijke gevolgen voor nu.
Hoog tijd om maatregelen te nemen tegen stof op de werkplek; door A. Frijters en R. Hendriks
De ziekte begint met klachten die lijken op een zware verkoudheid. Hoesten, kortademigheid en slijm opgegeven. Het zijn echter niet bacillen die de oorzaak zijn, maar andere minuscule boosdoeners: stofdeeltjes. Stof op de werkplek is een groot risico voor de gezondheid. Het kan blijvende schade toebrengen aan de longen, en enkele stoffen - zoals kwartsstof - kunnen zelfs longkanker veroorzaken.
Nut sprinklerinstallaties niet voor iedereen duidelijk; door A.J. Boes
Automatische sprinklerinstallaties behoren tot de belangrijkste voorzieningen om brandrisico's te beperken. Tijdens een studiedag ter gelegenheid van het 25-jarige jubileum van het Bureau voor Sprinklerbeveiliging werd daaraan onlangs (weer) veel aandacht besteed. Zowel van overheidswege als door verzekeraars wordt veel waarde toegekend aan de aanwezigheid van een gecertificeerde sprinklerinstallatie.
MAC-waarden na 20 jaar nog steeds springlevend; door M. van der Steeg
Eind november 1996 werd een symposium gehouden over de toekomst van de MAC-waarden. Dit symposium werd georganiseerd door de SER, de Gezondheidsraad en het ministerie SZW.
Een bezoek aan DASA; door J. Kok
Op vrijdag 22 november 1996 heeft een groep leden van de ondernemingsraad en de VGW-commissie van de gemeente Alphen aan den Rijn een bezoek gebracht aan de DASA in Dortmund. De onderdirecteur, die ons verwelkomt, heeft meteen door dat DASA een wat besmette term is in Nederland. Hij legt dus uit, dat zijn Dasa al bijna 100 jaar bestaat en gewoon betekent: Deutsche ArbeitsSchutz Ausstellung, ofwel: permanente tentoonstelling over veiligheid, gezondheid en welzijn tijdens het werk.
Arbo in het MKB(1): het kleinere installatiebedrijf; door R. Simonis
In deze nieuwe serie zal een beschrijving gegeven worden van de gemiddelde arbeidsomstandigheden in enkele branches binnen het Midden en Klein Bedrijf. Ditmaal geen ingewikkelde, inhoudelijke toelichting op RIE-methoden, maar 'gewoon' een globale weergave van de meest voorkomende arbeidsrisico's uit de RIE-praktijk.