NVVK-info jaargang 12 (2003)

Hier staat een overzicht van de artikelen die zijn verschenen in NVVK-info jaargang 12 (2003). Uit ieder nummer is een willekeurig artikel voor iedereen te downloaden (pdf-bestanden).

Leden van de NVVK kunnen op het ledennet alle artikelen uit alle jaargangen van NVVK-info downloaden.
Lid worden?
nummer 12.5 (december 2003)
Overstromingsrisico voor ziekenhuizen en andere bedrijven; door W.J. Weide
Overstromingen kennen we vooral van de televisie, ver van ons bed in bijvoorbeeld Azië en Indonesië. De watersnoodramp van 1953 is inmiddels voor de meeste mensen ‘van horen zeggen of via herdenkingen’. Met de recente problemen in Duitsland, Tsjechië, Engeland en België en de steeds weer terugkerende dreiging van de Maas in Limburg komt het gevaar echter dichterbij. Zeker nu er ook problemen zijn ontstaan met onze dijken door de langdurende droogte. Hieruit blijkt dat overstromingsrisico een onderschat risico is, zeker ten aanzien van ziekenhuizen en andere bedrijven.

Werken in besloten ruimten; door W. Michels
Hoe ongevallen in besloten ruimten van bedrijven ontstaan en hoe ze beperkt kunnen worden, is recent onderwerp van onderzoek geweest. De Nederlanders Marc Horvers, werkzaam bij ArboNed, en Uilke Tjalsma, medewerker bij de Koninklijke Luchtmacht, deden onderzoek samen met hun Belgische studiegenoten Robert Faes, Bart Geudens en Michel Vangeel in het kader van een projectwerk voor de Postacademische Opleiding Veiligheidskunde Overgangsniveau (2001/2002) aan de Universiteit Antwerpen. De heer A. Voet begeleidde hen daarbij.

Column: Déjà Vu; door A. Fatras
Ik zag de kromgegroeide lijven der arbeiders strompelend zware lasten torsen in duistere koude krochten. Wederom.

V&G-nota vervangt V&G-plan ontwerpfase; door J. Timmerman
In de ontwerpfase van een bouwproject zijn Veiligheids- en Gezondheidsplannen vaak nutteloos, concludeert TNO Bouw in een vorig jaar verschenen rapport. Ontwerpende partijen hebben namelijk geen of nauwelijks een rol in het voorkomen van ongevallen op de bouwplaats. TNO Bouw pleit er voor het plan te vervangen door een zogenaamde V&G-nota. In de visie van TNO Bouw is er in de toekomst voor ieder project nog maar één V&G-plan, en niet twee zoals nu.

Betere arbeidsmiddelen door samenwerking; door J. Zijlstra
De afgelopen jaren zijn in verschillende sectoren arboconvenanten gesloten. De aanpak van de arbeidsrisico’s richt zich in het algemeen op drie gebieden: scholing en voorlichting, de verbetering van de organisatie van het werk en de verbetering van de fysieke omgeving. Werknemers gebruiken hun gereedschap en meubilair intensief. Het verbeteren van die producten kan de spil vormen in de aanpak van slechte houdingen of belastende repeterende bewegingen. Als voorbeeld wordt het arboconvenant in de kappersbranche gebruikt.

Werken met grondverzetmaterieel; door H. van Yperen en A. Frijters
Stichting Arbouw heeft in de serie Arbouwadviezen een nieuw advies uitgebracht: ‘Werken met grondverzetmaterieel’. In dit artikel wordt kort ingegaan op de inhoud van het nieuwe Arbouwadvies.

Tussen winst en moraal in WESP; door A.J. Mac Gillavry
Waarom overtreden ondernemingen de wet? Is het een kwestie van koele keuze tussen winst en verlies, of een cultuurprobleem? Wim Huisman presenteert zijn proefschrift bij de WESP. Een verslag van de lezing en een impressie uit de WESP.

Werkverlichting: visuele en biologische effecten (2); door W.J.M. van Bommel en G.J. van den Beld
In het eerste deel van deze reeks werd het biologisch proces van de visuele waarneming belicht. Heel opmerkelijk daarin was de recente ontdekking van het bestaan van een derde fotoreceptorcel (Retinale ganglioncel type 3) in het netvlies van het menselijk oog. Deze receptorcel, die zonder aan een staafje of kegeltje te zijn gekoppeld zelfstandig een lichtprikkel kan produceren, kwam pas in 2002 ‘aan het licht’.

Juridisch bekeken: Zorgplicht werkgever geen absolute waarborg voor bescherming werknemer; door R.O.B. Poort
Artikel 7:658 lid 1 Burgerlijk Wetboek roept een zorgplicht voor de werkgever in het leven en verplicht hem bij het werk zodanige maatregelen te treffen en aanwijzingen te geven als redelijkerwijs nodig is om te voorkomen dat een werknemer bij zijn werkzaamheden schade lijdt. De Hoge Raad stelde onlangs vast, dat die zorgplicht geen absolute waarborg geeft.

Ingezonden: Conspiracy of silence; door J. Vollenbroek
In sommige bedrijfsculturen is het geen gewoonte om elkaar aan te spreken op fouten. In haar verslag over 2001 schreef de Inspectie voor de Volksgezondheid het opvallend te vinden hoe lang tandartsen passief blijven of beschermend optreden ten opzichte van ernstig disfunctionerende collega’s. Ook bij huisartsen is dat fenomeen aan te treffen.
 
nummer 12.4 (oktober 2003)
De kwetsbaarheid van de Zeeuwen; door A.H. Emmen
Dit jaar is het alweer 50 jaar geleden dat Nederland een belangrijke strijd tegen de zee heeft verloren: de Watersnoodramp van 1953. Bij deze ramp zijn grote delen van ons laagland overstroomd, zijn bijna tweeduizend mensen verdronken en werden tweeënzeventigduizend bewoners van huis en haard verdreven.

Magazijnstellingen: normen en waarden (1); door C.J. Tilburgs en W. Zweers
Normen en waarden met betrekking tot de werkomgeving tussen en rondom magazijnstellingen: wat is een verantwoorde balans tussen het economische spanningsveld in de logistiek en het te realiseren veiligheidsniveau van de werkplek?

Werkverlichting: visuele en biologische effecten (1); door W.J.M. van Bommel en G.J. van den Beld
De ontdekking in 2002 van een nieuwe fotoreceptorcel in het oog maakt het gemakkelijker te begrijpen welke biologische effecten licht kan hebben op de mens. Gebleken is onder meer, dat blauwachtig licht biologisch een groter activerend effect heeft dan roodachtig licht.

Veilig glazenwassen; door J.C. Berkhout
Glazenwassen is een risicovolle bezigheid. Wie kent de voorbeelden niet van sterke mannen die op grote hoogte halsbrekende toeren uithalen. De glazenwasser op de ladder springt nog steeds het meest in het oog, maar door de strengere regels en bijzondere gebouwvormen worden andere werkmethoden steeds meer toegepast.

Juridisch bekeken: Opzet of bewuste roekeloosheid van werkgever; door R.O.B. Poort
Een ziekenfonds vordert vergoeding van de door haar betaalde kosten van verzorging en verpleging van een bij haar verzekerde werknemer bij zijn werkgever. Het ging om een ernstig bedrijfsongeval van een jeugdige en onervaren werknemer, die zonder instructies en zonder adequaat toezicht met gevaarlijke arbeidsmiddelen moest werken. Geoordeeld wordt dat één en ander bewuste roekeloosheid van de werkgever oplevert in de zin van art. 83c van de Ziekenfondswet.

Column: Succesformule; door A. Fatras
Als er iets is wat ik haat in mijn werk, dan is dat het evalueren van risico's. Lekker risicootjes inventariseren tijdens een RIE'tje daar draai ik mijn hand niet voor om. Ik hoef maar een willekeurige fabriek, raffinageplant, autosloperij, of boer’n hofstede binnen te stappen en de risico's tekenen zich letterlijk roodomrand af op mijn netvlies.

Ingezonden: Kindje WvP: nog even puberen en dan komt het wel goed; door E. Huisman
Bijna herfst, na een bloedhete zomer. De zuigeling met de naam Wet verbetering Poortwachter (WvP) maakt het opvallend goed. Een prachtbaby, gezonde groei met af en toe een groeistuip. ‘Die komt er wel’, bromt menig voorbijganger. Dat zijn er nogal wat. Zo komen alle werkgevers deze boreling vroeg of laat tegen.

Ingezonden: De trap wordt van boven gekeerd, maar ...; door J. Vollenbroek
Regels worden pas werkelijk nageleefd als ze vanuit het hoogste niveau serieus worden genomen.

nummer 12.3 (juni 2003)
Automatische brandblusinstallaties; door A.J. Boes
Automatisch werkende brandblussystemen vervullen een belangrijke rol in het hedendaagse veiligheidsbeleid bij bedrijven en de overheid. Deze systemen stonden onlangs centraal tijdens een door het BPF georganiseerde themadag. De meest toegepaste brandblussystemen zijn automatische (water)sprinkler-, schuimblus- en gasblusinstallaties. De keuze daarvan en de betrouwbaarheid is afhankelijk van een groot aantal factoren. Dit artikel geeft een overzicht van de verschillende systemen.

NVVK-prijzen 2003
De Nederlandse Vereniging voor Veiligheidskunde (NVVK) kent sinds 1995 jaarlijks een prijs toe aan de auteur van de beste afstudeerscriptie. Het betreft de veiligheidskundige opleidingen in het Nederlands taalgebied van de opleidingen tot middelbaar, hoger en postdoctoraal veiligheidskundige. De jury kan besluiten om naast of in plaats van de NVVK-prijs een eervolle vermelding toe te kennen.

Is veiligheidscultuur beïnvloedbaar?; door H.G.A. van den Elsen
Als de veiligheidsperformance op een gegeven moment niet meer wil verbeteren, dan wordt graag naar het begrip veiligheidscultuur gegrepen als sleutel voor verdere verbetering. Maar wat is veiligheidscultuur nu eigenlijk, kun je het meten en inzichtelijk maken en vooral, kun je het beïnvloeden? Hoe moeten we het begrip veiligheidscultuur nu plaatsen ten opzichte van allerlei andere factoren die de veiligheidsprestatie bepalen?

Juridisch bekeken: Aansprakelijkheid voor de werkgever voor ingeleend personeel; door R.O.B. Poort
De werkgever moet zorgen voor veilige werkomstandigheden. Als hij deze zorgverplichting onvoldoende nakomt, en er gebeurt een ongeval waardoor de werknemer schade lijdt, dan moet de werkgever die schade in het algemeen vergoeden. De auteur beschrijft hoe dat juridisch zit in het algemeen en met ingeleende arbeidskrachten in het bijzonder.

Column: Minder regels; door A. Fatras
We verzuipen er in. Wetten, Algemene Maatregelen van Bestuur, Richtlijnen, Beleidslijnen, Verordeningen, Bepalingen. Geen hond die daar nog de weg in kan vinden. Ook de overheid niet.

Ingezonden: De draad kwijt tussen de zwerfkasten (reactie op recensie SVI-blad Tijdelijke Elektrische Installaties; door R. Groenewegen
In het redactionele proces rond de recensie van het SVI-blad Tijdelijke Elektrische Installaties is per ongeluk een verkeerde verbinding gelegd, met als gevolg dat een versie van het artikel is gepubliceerd waarop de auteur van het betreffende SVI-blad nog geen weerwoord had gegeven.

Ingezonden: Praktijkvoorbeelden illustreren belang van realistische simulaties; door J. Vollenbroek
Jaren geleden werden door een chemisch bedrijf uitzendkrachten ingehuurd als veiligheidswacht. Zij moesten bij vaten en reactoren de wacht houden als er onderhoudsmensen binnenin aan het werk waren. Hun enige opdracht was om bij alarm de mensen binnen te waarschuwen.
 
nummer 12.2 (april 2003)
Doen wij genoeg psychologie in het risicomanagement; door C.J. Coumou
De Nobelprijs voor economie gaat dit jaar naar Daniel Kahneman. Hij wordt geprezen om zijn inbreng van psychologische elementen in de economische wetenschap. De mens is volgens Kahneman minder rationeel dan de wetenschap lang als uitgangspunt hanteerde. Dat zou verder niet veel aandacht behoeven als dezelfde Kahneman niet ook een bijdrage had geleverd aan het vakgebied risicomanagement. En dan met name op het gebied van de besluitvorming.

Werkdruk, een veiligheidsrisico?; door L. de Jong
De Arbeidsinspectie besteedt sinds begin 2001 binnen de actieve inspectieprojecten aandacht aan het risico werkdruk. In dit artikel wordt de werkwijze van de Arbeidsinspectie globaal uit de doeken gedaan, worden enkele resultaten gepresenteerd en wordt verkend wat de aanpak kan betekenen voor andere actoren in het arbowerkveld.

Juridisch bekeken: werkgever moet inzake RSI gericht plan van aanpak overleggen; door R.O.B. Poort
Een werkneemster heeft tijdens haar (uitzend)werk RSI opgelopen. Zij spreekt de inlenende werkgever aan voor schadevergoeding. Deze overlegt over de betrokken periode de nodige arbojaarplannen en -verslagen. De rechter vindt deze informatie niet voldoende, omdat hij van mening is dat deze niet specifiek slaat op de werkplek van de betrokken werkneemster.

SVI-blad Tijdelijke elektrische installaties; door A.J. Mac Gillavry
Wie zich op een bouwplaats begeeft, vanzelfsprekend toegerust met overall, veiligheidsschoenen, helm en handschoenen, verbaast zich over het grote aantal risico’s dat het menselijk vernuft bij elkaar weet te brengen op zo’n klein oppervlak. Het spreekt dan ook vanzelf, dat de arbowetgeving zich nadrukkelijk met deze omgeving bemoeit en dat er ook voor de toepassing van een van de meest toegepaste maar minst begrepen en o zo geniepige energievormen speciale regels gelden.

Scheepwerven in Zeeland; door A. Ontskul
"Tuuut-tuut-tuuut-tuuut-tuuut.” Het was de wekker en kwart voor zes in de ochtend.
Douchen, scheren en naar beneden om een ei met spek en tomaat te bakken als ontbijt. Het zou wel eens een lange dag kunnen worden.

Column: De Astronaut en de veiligheidskundige; A. Fatras
Ik zat in de zaal terwijl hij zijn lezing hield. Om mij heen de – net als ik – wat grijzende en kalende veiligheidskundigen die met bewondering opkeken naar de Astronaut.

Ingezonden: Hoe een sterkte ook een zwakte is; door J. Vollenbroek
Onze hersenen zijn doorlopend bezig na te gaan of ze wat we meemaken ook kunnen programmeren in de vorm van ‘Als …. dan …’-regeltjes. Die regels worden in de psychologie ook wel schemata of scripts genoemd.
 
nummer 12.1 (februari 2003)
Grip op Legionella; door P. Konings
Legionella is nog steeds een hot item. Langzamerhand lijken we in Nederland toe te groeien naar een methode om met het probleem om te gaan. In dit artikel wordt de stand van zaken beschreven zoals die geldt voor drinkwatersystemen, voor luchtbevochtigingssystemen en voor koeltorens zoals die voor kunnen komen in en om kantoren, ziekenhuizen en industriële omgevingen.

Blusmiddelen en systemen voor gevaarlijke stoffen; door A.J. Boes
Op het gebied van blusmiddelen en blussystemen zijn steeds weer nieuwe ontwikkelingen en inzichten aan de orde. Branden kunnen zich op veel verschillende manieren manifesteren onder sterk van elkaar afwijkende omstandigheden. Het treffen van voorzieningen om deze effectief te bestrijden vergt veel kennis en inzicht. ‘Wondermiddelen’ die als Haarlemmer olie overal voor geschikt zijn, blijken in de praktijk lang niet altijd het gewenste effect te sorteren.

Servieslogistiek; door F. Knevel
Dé oorzaak van de arbo-problemen in de contractcatering is dat de cateraars (letterlijk) in de keuken van een ander werken. En vaak heeft de interieurarchitect bij het ontwerp meer gedacht aan het ‘mooi’ van het restaurant en de uitgifte, dan aan het ‘handig’ of zelfs maar ‘verantwoord’ voor de cateringmedewerksters. Voor de cateraar is het moeilijk de trotse nieuwe eigenaar van het restaurant te wijzen op de ergonomische onvolkomenheden.

Acceptatie van veiligheidsvoorschriften; door C.M. Weijers
Reeds in 1994 schreef de auteur over de acceptatie van veiligheidsvoorschriften en de rol en invloed van de veiligheidskundige daarbij. Daartoe uitgenodigd door de redactie was hij direct bereid om een artikel te schrijven over de huidige stand van zaken. Aanleiding voor de terugblik is mede het tweede lustrum van NVVK-Info.

Juridisch bekeken: verjaring; door R.O.B. Poort
Als er sprake is van een ongeval of een beroepsziekte, waarvan de oorzaak kan worden gevonden in de arbeidssfeer, kan een slachtoffer onder bepaalde voorwaarden bij de rechter vergoeding van de schade – materieel of immaterieel – vorderen. Hij moet dit echter wel binnen een bepaalde termijn doen, anders wordt hij niet meer tot de rechtsgang toegelaten: zijn vordering is dan verjaard. Dit kan met name problemen opleveren, als de schade zich pas na lange tot zeer lange termijn openbaart, zoals bij OPS of asbestgerelateerde ziekte.

Column: verzakelijking of verzaken?; A. Fatras
Wat was het vroeger gemoedelijk. Je kwam op een bijeenkomst of symposium een collega tegen en als het even meezat, was je binnen de kortste keren verwikkeld in een diepgaand gesprek over problemen die je toevallig net allebei was tegengekomen en wat hij had gedaan en wat jij er van vond.

Ledenportaal

Vanaf 10 juni 2009 kunnen onze leden inloggen op het vernieuwde ledenportaal

Twitter

Vakblad Arbo