NVVK-info jaargang 13 (2004)

Hier staat een overzicht van de artikelen die zijn verschenen in NVVK-info jaargang 13 (2004). Uit ieder nummer is een willekeurig artikel voor iedereen te downloaden (pdf-bestanden).

Leden van de NVVK kunnen op het ledennet alle artikelen uit alle jaargangen van NVVK-info downloaden.
Lid worden?
nummer 13.6 (december 2004)
Een geïntegreerde bedrijfsveiligheidsanalyse voor bedrijven met procesinstallaties; door J. Gort en J.E.A. Reinders 
In dit artikel wordt een techniek voor veiligheidsanalyses beschreven. Met deze techniek kan de invloed van een aantal technische en organisatorische aspecten betreffende veiligheid worden vergeleken en gekwantificeerd. De resultaten kunnen worden gebruikt als input voor aanbevelingen over investeringsbeslissingen en voor de ontwikkeling van performance indicatoren op veiligheidsgebied. Op basis van deze indicatoren kan het management een gefundeerde beslissing nemen om het rendement van veiligheidsinvesteringen te vergroten.

Keuzewijzer stofvrij werken- (kwarts)stof te lijf; door W.J. van de Laar
(Kwarts)stof is voor de bouwnijverheid een groot probleem. Het kan vrijkomen bij allerlei bewerkingen van bouwmaterialen. Blootstelling aan (teveel) stof is schadelijk voor de gezondheid. Het werkt kortademigheid in de hand en kwartsstof kan op den duur leiden tot stoflongen. Mensen met stoflongen kunnen in veel gevallen hun werk niet meer doen en worden ernstig beperkt in hun sociale leven. Kwartsstof staat op de lijst van kankerverwekkende stoffen.

Roken en werken; door J. Luijten
Sinds 1 januari 2004 heeft iedereen recht op een rookvrije werkplek. Dit houdt méér in dan alleen het feit dat medewerkers niet aan het bureau of in hun kantoor mogen roken. Alle ruimten waar medewerkers tijdens hun werk komen, moeten rookvrij zijn. Dit geldt dus ook voor recepties, kantines, vergaderzalen en trappenhuizen. De vraag is: wat zijn de spelregels en wie voert de controles uit?

Weten wat te doen is niet genoeg; door J. Vollenbroek
Er zijn fouten waarvan zowel de betrokkenen als de omgeving niet begrijpen waarom ze hebben plaatsgevonden. Het was toch duidelijk wat ze moesten doen? Er was toch instructie gegeven? Vervolgens komt men tot de conclusie dat er meer getraind had moeten worden. Ik ben van mening dat we met anders trainen betere resultaten zullen krijgen.

Column: Hogepriesters en toverdokters; door A. Fatras
Zoals we zelf wel weten, moesten bedrijven sinds de Arbowet beschikken over de bekende vijf kerndeskundigen of hiervoor de hulp inroepen van Arbodiensten. Alleen de hiertoe opgeleide elite (waaronder de altijd al elitair opgeleide bedrijfsarts) was voldoende met de Arbomaterie bekend om Risico’s te Evalueren, Verzuim te begeleiden, Blootstelling te meten en Welzijn te peilen.

Juridisch bekeken: Verschillende werkgevers aansprakelijk voor schade; door R.O.B. Poort
Een werknemer valt bij montagewerkzaamheden door een lichtkoepel, waarbij deze een dwarslaesie oploopt. Er zijn drie (rechts)personen aansprakelijk voor de schade van het slachtoffer. In dit vonnis komt niet alleen de interne draagplicht van de betrokkenen aan de orde, maar ook de onderlinge samenwerking van verschillende werkgevers op grond van het Arbobesluit. Tenslotte moet het slachtoffer door eigen onzorgvuldigheid ook zelf een deel van zijn schade dragen.

Veiligheidscultuur; hoe beïnvloed je dat?; door J. Luijten
Dit verslag van de themadag op 26 mei geeft een vervolg op twee eerder verschenen artikelen in de NVVK-info rondom het Tripod-concept. Een korte toelichting om uw geheugen op te frissen: in deze artikelen kwamen elf BasisRisicoFactoren (BRF’s) als kritische determinanten voor de mate van procesbeheersing aan bod. Inmiddels zijn deze al in verschillende internationale bedrijven toegepast. Ook het pro-actieve meetinstrument Tripod DELTA en het re-actieve incidentanalyse-instrument Tripod BETA werd besproken. Centraal bij beide instrumenten stond de waarde in de praktijk.

nummer 13.5 (oktober 2004)
Onderhoudsmanagement en veilig werken in de (chemische) procesindustrie; door P. Zappeij
Veel ongevallen in de (chemische) procesindustrie gebeuren tijdens het onderhoud aan complexe installaties. Onderhoud is echter noodzakelijk om de installaties veilig te laten functioneren. In dit artikel wordt geschetst hoe het onderhoudsmanagement en het veilig werken tijdens onderhoud met een risk based managementsysteem vorm gegeven kan worden.

Column: Bedrijfsongeval; door A. Fatras
Een bouwvakker, 23 jaar, zojuist vader geworden, wordt verpletterd door een betonnen vloer en sterft. Een blonde boerenzoon met blauwe ogen en hagelwitte tanden wordt overreden door een landbouwtrekker en breekt zijn rug.

Registratie van onveilige handelingen en situaties maakt veiligheid bestuurbaar; door W. Dijk en R. Meijer
De gevolgen van incidenten worden steeds vaker afgewenteld op degene die hiervoor direct of indirect verantwoordelijk gehouden kan worden. Zelfs incidenten met beperkte materiële, milieu- of gezondheidsschade kunnen al grote financiële consequenties hebben en zeer verstorend werken op de bedrijfsprocessen.

Eerste Hulp bij ongevallen met elektriciteit kan in veel gevallen levensreddend zijn; door M. Noordam
Elektrotechnici zijn doorgaans wel bekend met de risico’s van elektriciteit. Veilig werken en NEN 3140 worden in één adem genoemd. Maar weet diezelfde elektromonteur wat hij moet doen als zijn collega net een schok heeft gehad? Welke symptomen horen daarbij? Welke handelingen moet hij uitvoeren om zijn collega zo goed mogelijk te helpen?

Reacties op het artikel "Aërosol brandbestrijding bij de bron"
Op het artikel ‘Aërosol brandbestrijding bij de bron’ (NVVK-info, nummer 4, 2004, pagina 24) zijn diverse uitgebreide reacties ontvangen. De redactie plaatst, zoals in het voorwoord van haar voorzitter aangekondigd, de reacties onverkort om een goede discussie op gang te brengen.

Arbeidsomstandigheden: een zorg bij de brandweer; door W. Michels
Wat zijn de arbeidsomstandigheden bij de brandweer en hoe kan de zorg voor arbeidsomstandigheden bij de brandweer verbeterd worden? Over dit onderwerp is recent een eindwerkstuk gemaakt.

Juridisch bekeken: Aannemer niet aansprakelijk voor schade aan gasleiding; door R.O.B. Poort
Een aannemer beschadigt bij het bouwrijp maken van een terrein een daar al gelegde gasleiding. Het gasbedrijf stelt hem aansprakelijk voor de schade. Uit onderzoek blijkt, dat de juiste tekening, met daarop de plaats van de leiding, pas na het voorval door het gasbedrijf is overhandigd. De aannemer gaat daarom vrijuit.

nummer 13.4 (juli 2004)
Een observatie- en feedbackmethode succesvol aangepast aan de bedrijfscultuur; door G.C.J. Uitenhout
Een ‘aangekochte’ observatie- en feedbackmethode (doelgroep: medewerkers) is door ISABIC Polyolefine GmbH (SPO), de Duitse vestiging van SABIC EuroPetrochemicals BV (een dochter van SABIC in Saoedi-Arabië) aangepast en ingevoerd om veilig gedrag van medewerkers te versterken.

DAADwerkelijk veranderen van arbeidsomstandigheden NA de RI&E; door H. Smildiger
Er zijn veel Risico-Inventarisaties en -Evaluaties (RI&E’s) opgesteld. Maar wat is er nadien mee gedaan? Zijn de voornemens om verbeteringen te bewerkstelligen ook daadwerkelijk gerealiseerd? Zijn voor de medewerkers de verbeteringen ook daadwerkelijk merkbaar geweest?

Column: Simpel en duidelijk; door A. Fatras
Wat ik vooral bij een ander bewonder, is het vermogen om complexe problemen tot hun essentie terug te brengen in één welgekozen en duidelijke volzin. Daarom heb ik zo’n bewondering voor politici die over deze gave beschikken.

Prestatie en presentatie; door W.A. de Boer, C.M. Ree en D. Jager
Inzichtelijke resultaten en doelstellingen, daarmee staat of valt elk milieuzorgsysteem. Voor complexe organisaties zoals een universiteit vergt dat bewerking van een grote hoeveelheid gegevens. De Rijksuniversiteit Groningen heeft daartoe het instrument Milieu Prestatie Indicator (MPI) ontwikkeld. MPI maakt een vergelijking van de milieuprestaties voor energie, water en afval van gebouwen, faculteiten en universiteiten mogelijk en geeft inzicht in de ontwikkeling van milieuprestaties in de tijd.

Samenwerking loont; door Y. Jansma en U. Looman
Door een uitspraak van het Europese Hof lijkt de betrokkenheid van een arbodienst bij een RI&E te verminderen. Deze wettelijke verplichting is bij VBI Verenigde Bouwproducten Industrie echter al langere tijd niet meer de primaire drijfveer achter de inschakeling van de arbo-adviseur van de arbodienst. Ontdek samen met VBI de meerwaarde van het inschakelen van (branche)deskundigen.

Aërosol brandbestrijding bij de bron; door F.C. Koelewijn
Het interview met de heer F.C. Koelewijn in het oktobernummer van de NVVK-info, jaargang 2002 heeft in de wereld van de brandbestrijding nogal wat stof doen opwaaien. Koelewijn stelde dat met de introductie van de blusstof FirePro® een nieuw tijdperk was aangebroken. Veel reacties hadden betrekking op de kwaliteit en certificering van het product FirePro®. In dit artikel wordt ingegaan op de samenstelling van het product FirePro® en op de werking van een automatische brandblusinstallatie gebaseerd op droge aërosol. Daarnaast wordt het proces van installatie en certificering van dit product geschetst.

Juridisch bekeken: Bedrijf aansprakelijk voor gevolgen val door gebroken stoelpoot; door R.O.B. Poort
Een vrouw raakt gewond doordat de poot van het kuipstoeltje waarop zij zit, afbreekt. Het recreatiepark waar het ongeval plaatsvindt, wordt aansprakelijk gesteld op grond van een gebrekkige roerende zaak. Het bedrijf wijst de aansprakelijkheid af, omdat zij niet de producent van de stoel is. De hoogte van de schadevergoeding wordt betwist, omdat daaraan in de algemene voorwaarden beperkingen zijn gesteld. Beide verweren mogen niet baten: het bedrijf draait voor de schade op.

Te veel afslanken kan gevaarlijk zijn; door J. Vollenbroek
Dit artikel beschrijft een problematiek die zich bij veel procesindustrieën in de productie voordoet. Het stuk biedt enige invalshoeken voor de veiligheidskundige, waarmee hij zich vanuit zijn deskundigheid in de besluitvorming kan mengen. Veel van het beschrevene is ook op andere organisaties van toepassing.

nummer 13.3 (juni 2004)
Magazijnstellingen: normen en waarden (2); door C.J. Tilburgs
In januari 2004 heeft het Nederlands Normalisatie-instituut NEN het ontwerp Nederlandse Praktijk Richtlijn NPR 5054 ‘Palletstellingen - Bediening door Magazijntrucks - Verklaring van toegelaten gebruik’ gepubliceerd. Deze Praktijkrichtlijn is bedoeld om eenduidig vast te leggen, ook voor de toekomst, voor welke gebruikswijze en -randvoorwaarden de stelling is ontworpen.

NVVK-prijzen 2004
In 2004 zijn voor de tiende maal de NVVK-prijzen uitgereikt. Sinds 1995 kent de Nederlandse Vereniging voor Veiligheidskunde (NVVK) jaarlijks een prijs toe aan de auteur van de beste afstudeerscriptie, een afstudeerscriptie opgesteld binnen de veiligheidskundige opleidingen in het Nederlands taalgebied van de opleidingen tot middelbaar, hoger en postdoctoraal veiligheidskundige.

Column: Te zout; door A. Fatras
Trauma’s zijn de hardste maar meest effectieve levenslessen. Toen ik op nog jeugdige leeftijd voorzitter was van een aquariumvereniging, heb ik de onvergeeflijke fout gemaakt om voor één van de maandelijkse ledenbijeenkomsten de heer Jol, beroepsvisser te Scheveningen, uit te nodigen met een lezing getiteld: “Haringkaken en tongfileren: Het is te doen en je kan het leren”.

Management bij rampen; door M.G. Eykelenboom
Grote rampen voltrekken zich meestal niet volgens vaste patronen. Over het algemeen kenmerken rampen zich door een ongestructureerd verloop van allerlei niet voorziene gebeurtenissen. Vooral bij grote organisaties blijken communicatie en informatievoorziening essentieel te zijn voor crisismanagementteams, die sturing aan het gehele proces van afhandeling van een ramp moeten geven.

Initiatiefwet Klokkenluiders, interview met Ineke van Gent; door J. Luijten

Investeren in veiligheid, wat levert dat op?; door G.J. Frijters
Investeringen in veiligheid en gezondheid worden niet alleen gedaan uit bedrijfseconomische overwegingen. Bedrijven weten dat ze een maatschappelijke rol vervullen. En veiligheid is een onderwerp dat steeds meer aandacht krijgt in onze maatschappij. Hoewel veiligheid in de mission statement van menig bedrijf tot kernactiviteit is verheven, blijft de praktische uitwerking hiervan vaak achter. Als we de economische aspecten beter in kaart brengen, kan dat een stimulans zijn.

Juridisch bekeken: Merkelijke schuld: brandverzekeraar keert niet uit; door R.O.B. Poort
In de polis voor de brandverzekering is een aparte schuldbepaling opgenomen op grond van artikel 294 Wetboek van Koophandel. Volgens deze bepaling is een brandverzekeraar ontslagen van zijn verplichting de schade te vergoeden als hij bewijst dat de brand door merkelijke schuld of nalatigheid van de verzekerde zelf is veroorzaakt. Toepassing van dit artikel kwam een garagehouder duur te staan.

Juridisch bekeken (2): Internetgebruik in de tijd van de baas; door R.O.B. Poort
Gebruik van internet voor privézaken in de tijd van de baas moet kunnen. Maar dat wordt anders als het gaat om bezoek van pornosites of het versturen van pornografisch getinte e-mails. Zelfs wethouders worden daarop aangesproken. De laatste jaren zijn over dit onderwerp diverse uitspraken gedaan. Het wordt tijd eens na te gaan wat de regels zijn en wat wel of niet is toegestaan.

Stress meten, mag dat?; door J. Vollenbroek
Wie te zeer onder stress staat kan foute beslissingen nemen en op termijn zelfs ziek worden. Veel onderzoek over stress richt zich op de vraag hoe stress voorkomen kan worden. Of er bij werknemers een te hoge mate van stress aanwezig is, kunnen we alleen te weten komen uit vragenlijsten of, maar dan zijn we al te laat, uit de genoemde ziekteverschijnselen. Stress meten was tot op heden geen optie.

nummer 13.2 (april 2004)
De nieuwe koers van de NVVK; door V. Roggeveen, voorzitter NVVK
De specifieke rol van de NVVK ligt in de preventie van ongelukken, maar het werk van veiligheidskundigen en van de NVVK is uiteraard veel breder.

Zeer geslaagd congres NVVK; door W. Michels
Verleden jaar bezochten 340 mensen het eerste congres van NVVK. Dit jaar op 11 maart streken 440 deelnemers neer in de ‘Heerlijckheijd van Ermelo’. Het tweede NVVK-Veiligheidscongres had als thema: ‘Good Practices in de arbeidsveiligheid’. Een zeer actueel en boeiend thema, wat onder meer bleek uit het feit dat het congres ruimschoots overtekend was!

Traumazorg bij de brandweer en de rol van de veiligheidskundige; door T. Wold
Brandweermensen kunnen bij de uitoefening van hun vak te maken krijgen met schokkende gebeurtenissen. De psychische belasting van de hulpverleners kan groot zijn en ernstige fysieke en psychische klachten kunnen het gevolg zijn. Binnen de brandweer blijkt de traumazorg nog niet structureel goed verzorgd. Er wordt in dit artikel een structuur voor traumazorg geschetst.

Verantwoord alleen werken; door G.J. Offers
Kunnen bepaalde risicovolle werkzaamheden die doorgaans door twee medewerkers worden uitgevoerd, in het vervolg door één persoon worden uitgevoerd?

Witte vlekken op de veiligheidskaart (keuren van hoogwerkers); door J.A. de Jong en J.G.M. Nijkamp
De hoogwerker is het afgelopen decennium snel gestegen op de lijst van veel gevraagd materieel. Dat is een goede ontwikkeling voor de fabrikanten, voor de verhuurders en ook voor de gebruikers. Het is immers duidelijk dat een hoogwerker in veel situaties een comfortabeler en soms ook veiliger alternatief is voor het creëren van een tijdelijke werkplek op hoogte.

Column: We zullen doorgaan; door A. Fatras
Neem nou mezelf bijvoorbeeld. Toen ik veertig was, lag de wereld nog steeds voor me open. Ik had plenty energie om eens lekker de midlifecrisis in te duiken en er met een gloednieuwe relatie uit te komen. Nu ben ik 55 jaar, ietsje overgewicht, nooit erg veel aan sport gedaan en voldoende gezond om een zuinige blik van mijn huisarts te  incasseren als ik om een complete checkup vraag.

Juridisch bekeken: Bedrijfsongeval in Duitsland beoordeeld naar Nederlands recht; door R.O.B. Poort
Een werknemer werkt als dakdekker bij een werkgever. In zijn arbeidsovereenkomst is het Nederlands recht van toepassing verklaard. Tijdens een opdracht in Duitsland is hij bij het legen van een volle kruiwagen met puin vanaf een dak van tien meter hoog naar beneden gevallen. Hij loopt daarbij zeer ernstig letsel op.

Ongevalskans en subjectieve risicobeleving; door J. Vollenbroek
Hoe groot is de kans dat u dit jaar een ongeval krijgt? Of een hartaanval? Of dat u een verkeerde inschatting doet? Of een bedieningsfout maakt? Of van de trap valt?

nummer 13.1 (februari 2004)
Werkverlichting: visuele en biologische effecten(3); door W.J.M van Bommel en G.J. van den Beld
In het eerste deel van deze reeks werd het biologisch proces van de visuele waarneming belicht. Het tweede deel, met als onderwerp verlichting en visuele effecten, gaf inzicht in de mate waarin visuele prestaties afhankelijk zijn van de verlichting en welke kwaliteitseisen hierbij een rol spelen. Ook werd vastgesteld dat de behoefte aan licht leeftijdsafhankelijk is. In dit laatste deel komt de invloed van licht op lichamelijke processen aan de orde.

Een nieuwe VCA; door B. Zandvoort
Ook in de afgelopen periode is de toepassing van de VGM Checklijst Aannemers (VCA) toegenomen. Kenmerkend voor deze periode is dat ook andere branches dan de chemie de waarde van het systeem zijn gaan onderkennen. Door de grootschaligheid van toepassing van het systeem zijn er vragen opgekomen rond de kwaliteit en controleerbaarheid.

Veiligheidscultuur veranderen?; door J. Vollenbroek
Het veranderen van de veiligheidscultuur in een bedrijf vergt meer dan het draaien van een veranderingsprogramma.

Juridisch bekeken: Aansprakelijkheid voor val op gladde vloer; door R.O.B. Poort
Een vrouw valt op een linoleumvloer die kort daarvoor voorzien was van een nieuwe waslaag. Volgens het Hof is het bedrijf als bezitter van de opstal aansprakelijk. Hoewel de vrouw schoenen met leren zolen droeg met hakken van anderhalve centimeter, is er volgens het Hof geen sprake van eigen schuld van de vrouw.

Ingezonden: Betere waarborg voor veiligheid (erkende keurbedrijven hijs- en hefmiddelen)
Hijs- en hefwerkzaamheden zijn risicovol. Je bent volledig afhankelijk van de deskundigheid van de medewerker, maar misschien nog wel meer van de kwaliteit en de veiligheid van het hijsmateriaal. Een eenduidige manier van keuren en werken biedt meer zekerheid dat de hijs- en hefmiddelen veilig functioneren.

Column: Que sera sera; door A. Fatras 
Er is een onderwijsinstituut waar ik wel eens kom aanwaaien en een klusje doe. Sinds een paar jaar hou ik daar ook een praatje over arbeidsveiligheid en arbowetgeving. Ze noemen het college en dat activeert de zwellichamen van mijn ego.

Ledenportaal

Vanaf 10 juni 2009 kunnen onze leden inloggen op het vernieuwde ledenportaal

Twitter

Vakblad Arbo